+31(0)6 21 277 130 info@corechange.nl

Welk probleem los je op met zelfsturing?

Zelfsturing is hot. Heel veel organisaties doen het. Buurtzorg, Kinki Kappers, aannemer Kesselaar en Bakker van Maanen zijn zelfsturend. Maar ook steeds meer grote bedrijven, zoals bijvoorbeeld booking.com, experimenteren met zelfsturing. De lijst van organisaties die er over nadenken is nog veel langer.

Het interessante is, dat de motivatie van organisaties om met zelfsturing te beginnen erg varieert. Als je ze langs de lijn van evolutionaire organisatieontwikkeling legt, kun je grosso modo drie intenties ontdekken waarom organisaties met zelfsturing beginnen. De vraag is natuurlijk: wat is het effect van de verschillende intenties? Maakt het wat uit van waaruit je besluit om zelfsturing in te voeren in je organisatie?

1. Zelfsturing om meer resultaten te boeken

performance-management-cartoonVeel bedrijven zitten in het oranje paradigma. Dat betekent dat hun bestaansrecht vooral gericht is op meer omzet en winst. Aandeelhouderswaarde, marktaandeel, dat zijn de woorden waar deze bedrijven warm voor lopen. En het is een interessant vraagstuk hoe je kunt zorgen dat je medewerkers zo veel mogelijk hieraan bijdragen.

Voor bedrijven die vanuit dit paradigma werken, is zelfsturing vooral een middel om medewerkers meer individueel aanspreekbaar te maken op hun resultaat. Bij veel vormen van zelfsturing, bijvoorbeeld holacracy, worden immers werkzaamheden gekoppeld aan verantwoordelijkheden en resultaten. Die worden weer geclusterd in rollen en die rol is de verantwoordelijkheid van een persoon. Opeens is dan niet meer een afdeling, of een groepje medewerkers verantwoordelijk voor een resultaat, maar één individu. En dan wordt natuurlijk ook meer zichtbaar of die individu zijn resultaat weet op te leveren, of dat hij minder goed presteert dan je zou willen.

2. Zelfsturing als middel voor zelfontplooiing

Bedrijven en organisaties die in het groene paradigma zitten, vinden winst meer een conditio sine qua non. Winst is nodig om de continuïteit te waarborgen, maar in essentie gaat het daar niet om. Het is in dit paradigma vooral belangrijk om het goed met elkaar te hebben. Mensen moeten zich kunnen ontplooien, hun talenten kunnen benutten. Zelfsturing kan hierin een middel zijn. Eindelijk hoeven mensen niet meer te doen wat de baas zegt, maar mogen ze zelf hun kennis en expertise inzetten. Nu komen ze pas echt tot hun recht!

3. Zelfsturing om de complexiteit aan te kunnen

Voor teal organisaties is zelfsturing met name noodzakelijk, om adequaat te kunnen reageren op de toegenomen complexiteit van de wereld. De veronderstelling is dat de kennis en expertise van een paar mensen aan de top niet voldoende kan zijn om de complexiteit van de buitenwereld te vatten. Daar heb je de kennis en expertise van meer mensen voor nodig. Daar komt nog bij, dat het veel te lang duurt als een besluit dat beneden in de hiërarchie nodig is, boven in de hiërarchie genomen moet worden. Tegen de tijd dat het besluit genomen is en weer beneden is aangeland, is de wereld alweer dusdanig veranderd dat het niet meer van toepassing is. Voor voldoende wendbaarheid is zelfsturing dus een must.

Maakt het uit?

Maakt het uit vanuit welke intentie je start met zelfsturing? Ja, ik denk het wel. Ik denk dat zowel resultaat als ontplooiing als complexiteit belangrijk zijn. Het is ook heel verfrissend als duidelijk wordt wie voor welk resultaat verantwoordelijk is. Nu wordt in veel organisaties door te veel mensen meegepraat over problemen, zonder dat ze er de verantwoordelijkheid voor (hoeven) nemen. Maar als je wilt dat mensen verantwoordelijkheid nemen, en in actie komen, moet het wel veilig zijn. Je moet fouten mogen maken en kunnen experimenteren. Als zelfsturing gebruikt wordt als manier om eens af te rekenen met “luie medewerkers”, dan creëer je een onveilige omgeving.

Het mooiste is dus als je in staat én bereid bent om zelfsturing in je organisatie in te zetten om mensen meer ruimte te geven zichzelf te ontwikkelen en om helderheid te creëren over wie waar verantwoordelijk voor is. Om mensen te leren om resultaten op te leveren ten dienste van het evolutionair doel van de organisatie. En om zo te zorgen dat de organisatie meer wendbaar wordt en meer in staat is om snel en adequaat te reageren op de wereld daarbuiten.

Als bij jou in de organisatie het gesprek over zelfsturing gaat, vraag dan eens door naar het waarom. Wat zou voor jou een reden zijn om voor zelfsturing te kiezen?

Wil je leren hoe je de transformatie naar zelfsturing goed kunt aanpakken? Hoe je kunt bepalen welk probleem er in jouw organisatie mee opgelost wordt en wat daarvoor nodig is? Doe dan mee met onze Leergang Zelforganisatie. We starten weer in januari 2020.

Laat een reactie achter